HYPNOTISM

HYPNOTISM OR HYPNOSE

هیپنوتیزم - هیپنوتیزم چیست؟

هیپنوتيزم يا هیپنوزيس

 هیپنوتيزم يا هیپنوزيس اصطلاحيست برگرفته از لغت يونانی هیپنوز به معنی خواب که اولين بار توسط دکتر جيمز بريد مورد استفاده قرار گرفت. البته قدمت پديده هیپنوتيزم بسيار طولانی بوده، به هزاران سال پيش از ميلاد مسيح برميگردد. متاسفانه اين لغت معادل فارسی نداشته و بيشتر با عناوينی چون خواب مصنوعی و يا خواب مغناطيسی از آن ياد ميشود که البته بهيچوجه گويا نمی باشند. پديده هیپنوتيزم از جمله پديده هاييست که با وجود پيشرفت فوق العاده دانش بشری و گذر از قرن بيستم، هنوز هم تا حدود زيادی بويژه در بين عوام، جنبه رمزآلود خود را حفظ کرده است. و همين امر زمينه را برای استفاده فريبکارانه و غير علمی از اين پديده منحصربفرد فراهم ساخته است. خوشبختانه؛ جامعه علمی پس از فراز و نشيب های فراوان٬ علمی بودن هیپنوتيزم را پذيرفته، و درحال حاضر در تمامی کتابهای روانشناسی و روانپزشکی بعنوان روشی علمی جهت درمان برخی از بيماريها از آن ياد ميشود. با اين وجود راه درازی در پيش است چرا که هنوز هم حتی بسياری از پزشکان از چگونگی و واقعيت هیپنوتيزم آگاه نميباشند. طبيعی است که در چنين شرايطی نميتوان انتظار زيادی از عموم مردم داشت.

 اگر بخواهيم هیپنوتيزم را باختصار و قابل فهم برای عموم تعريف کنيم ناگزير بايد نخست مفهوم ضمير ناخودآگاه را بيان کنيم. چون هیپنوتيزم يعنی علم ايجاد هیپنور، و هیپنوز يعنی حالتی خواب گونه که طی آن ضمير ناخودآگاه سوژه ( فردی که هیپنوتيزم شده است ) در دسترس عامل يا هیپنوتيزور ( فرد هیپنوتيزم کننده) قرار ميگيرد.

درمورد ضمير ناخودآگاه تعريف واحدی وجود ندارد و حتی اصطلاح واحدی هم وجود ندارد!. برخی ضمير ناخودآگاه را پديده ای صرفا روحی می دانند و عده ای ديگر تا آنجا پيش رفته اند که آن را کاملا مادی و حاصل کار اعصاب سمپاتيک و پاراسمپاتيک (اعصاب خودکار) دانسته اند. با اين حال همگان در يک ویژگی اساسی اتفاق نظر دارند و آن ناآگاهی انسان از مجموعه اعماليست که به ضمير ناخودآگاه نسبت داده ميشوند. بعبارت ساده تر ضمير ناخودآگاه آدمی بخشی از روح يا جسم اوست که آدمی از عملکرد آن آگاه نيست و بطور کاملا خودکار مشغول فعاليت ميباشد.توجه داشته باشيد که اين ويزگی فوق العاده مهم ميباشد بخشی از انسان که در دسترس مستقيم و تحت اراده او نيست، حال آنکه نقش بسيار تاثيرگذاری بر روح و جسم انسان ايفا ميکند.

ضمير ناخودآگاه محلی است برای ثبت و ذخيره تجربيات انسان. حتی آنهائيکه خود شخص از انجامشان آگاه نيست. از بدو تولد (و بعقيده برخی از دوران جنينی)، هرآنچه پيرامون آدمی روی ميدهد، در ضمير ناخودآگاه ذخيره ميگردد. تمامی تجربيات حسی (حواس پنجگانه) چه آنهائيکه ارادی ميباشند و با آگاهی کامل و تحت اراده و خواست شخص انجام پذيرفته اند و چه آنهائيکه ناخواسته بوده اند و شخص، فقط نظاره گرشان بوده است، در ضمير ناخودآگاه موجود بوده نقش خاص خود را ايفا ميکنند.

بيان يک مثال به فهم عميق تر موضوع و نقش عملی ضمير ناخودآگاه در زندگی  کمک خواهد کرد. دختر بچه ۱۰ ساله ای را تصور کنيد که مورد آزار جنسی قرار ميگيرد و متاسفانه، والدين او هر کاری شايد انجام دهند، جز يک کار، و آن: مراجعه به يک روانپزشک ميباشد.  هر چه بوده، تمام ميشود و همه سعی در کتمان موضوع و عدم طرح آن ميکنند. سالها ميگذرد و ظاهرا، موضوع ختم بخير ميشود. همگان موضوع را فراموش ميکنند، حتی خود شخص. غافل از آنکه، تجربه ناگوار در ضمير ناخودآگاه ثبت شده است. پس از ازدواج، مشکلی نمايان ميشود بنام سرد مزاجی که انواع مختلفی دارد، از عدم لذت جنسی و نرسيدن به ارگاسم، تا موارد بسيار شديد و بعضا عجيب!. شايد قابل باور نباشد ولی بيماری داشتم ۳۰ ساله که پس از گذشت ۷ سال از ازدواج رسمی شان٬ هنوز باکره بود!.  زن و شوهر به پزشکان متعددی مراجعه کرده بودند ولی نتيجه ای حاصل نشده بود. اسپاسم شديد غير ارادی در عضلات لگن و ران اجازه نزديکی نميداد. از لحاظ جسمی هيچ ايرادی در عضلات و اعصاب وجود نداشت. نکته جالب توجه در مورد اين بيمار، عدم اطلاع و فراموشی کامل خاطره ناگواری بود که موجب بيماری شده بود. با هيپنوتيزم و بازگشت به گذشته Age Regression ايشان حوادث گذشته را بياد آوردند. 

هيپنوتيزم، بهترين و سريعترين راه دسترسی به ضمير ناخوداگاه ميباشد. ولی اين تنها يکی از کاربردهای هیپنوتيزم ميباشد. شلی عضلانی و آرامش، غلبه بر اضطراب و بيقراری تمرکز فکر، تقويت حافظه و بسياری استفاده های ديگر، بسادگی با هیپنوتيزم قابل انجام ميباشند در حاليکه با ديگر روشهای موجود بخصوص دارودرمانی انجام هريک از اين موارد مشکلات خاص خود را درپی دارند. 

البته بايد توجه داشت که هیپنوتيزم هم محدوديت های خود را دارد. بطور متوسط سه تا پنج درصد مردم هیپنوتيزم نميشوند، ۱۵ تا ۲۵ درصد بسختی و ۳۵ تا ۴۵ درصد بآسانی هیپنوتيزم ميشوند. مابقی در حد فاصل آسان و سخت قرار می گيرند. اين تفاوتها دلايل متعدی دارند که مهمترين شان ميزان تلقين پذيری و قدرت تجسم افراد ميباشد. ضريب هوشی، سن، جنس و سطح تحصيلات از ديگر موارد موثر ميباشند.

برای آگاهی بيشتر از نحوه عمل و کاربردهای هیپنوتيزم، شما ميتوانيد به بخشهای مربوطه مراجعه کنيد. ضمن آنکه ميتوانيد سوالات خود را در بخش پرسش و پاسخ مطرح نماييد.

 در خاتمه اين نوشتار لازم ميدانم اشاره ای گذرا بر جايگاه هیپنوتيزم در ايران داشته باشم. باوجود قدمت سه هزارساله هیپنوتيزم در ايران، اين علم هم همچون ديگر علوم مهجور مانده است و ديگران گوی سبقت را از ما ربوده اند. درحاليکه سالانه صدها، بلکه هزاران عنوان کتاب و مقاله علمی در ارتباط با هیپنوتيزم در دنيا بچاپ می رسند، در اين بين سهم کشور ما بسيار ناچيز بوده و اگر ترجمه کتابهای خارجی را بحساب نياوريم، در حد صفر ميباشد. در کشور ما٬ تا چند سال پيش، هیپنوتيزم وسيله ای بود در دست کلاشان و کلاهبرداران. بجرات ميتوان گفت اگر نبود همت و علاقه شخصی افرادی چون دکتر منافی(رئيس وقت سازمان نظام پزشکی و سپس رئيس سازمان حفاظت محيط زيست)، دکتر جماليان(مترجم نزديک به يکصد عنوان کتاب در زمينه هیپنوتيزم) و دکتر روزبيانی(روانشناس بالينی و استاد دانشگاه تهران) هیپنوتيزم همچنان مهجور مانده بود. اين عزيزان، طی سالهای پايانی دهه هفتاد ضمن رونق بخشيدن به انجمن هیپنوتيزم پزشکی ايران و برگزاری کلاسهای آموزشی جهت پزشکان و پيراپزشکان تحول قابل قبولی در اين زمينه ايجاد کردند. هرچند روش کار اين عزيزان هم خالی از اشکال نبود ولی مجموعه کارهايی که در اين زمينه انجام دادند درخور ستايش است.

درحال حاضر در ايران، استفاده از هیپنوتيزم توسط افراد غير پزشک پيگرد قانونی دارد و همچون بسياری کشورهای پيشرفته٬ هیپنوتيزم از سوی ورارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی مورد پذيرش واقع شده است٬ هرچند تا رسيدن به جايگاه واقعی راه درازی در پيش است.   

. اين سايت متعلق است به دکتر اکبر رشاد و برداشت مطالب آن با ذکر منبع بلامانع ميباشد